Uptime Garantisi Nedir? %99,9 ile %99,99 Arasındaki Fark

Kısaca: Uptime garantisi, hosting sağlayıcısının hizmetinizin belirli bir dönem boyunca erişilebilir kalacağını yüzde olarak taahhüt etmesidir. %99,9 ile %99,99 arasındaki fark küçük görünür ama 30 günlük bir ayda yaklaşık 43 dakika ile 4 dakika kesinti arasındaki farktır. Karşılaştırırken yüzdeye değil, kesintinin nasıl ölçüldüğüne, neyin hariç tutulduğuna ve ihlalde ne olacağına bakın.

Hosting paketlerinin çoğunda bir uptime oranı yazar. Bu yazıda yüzdelerin gerçekte kaç dakikaya karşılık geldiğini hesaplıyor, sözleşmede okumanız gereken maddeleri ve uptime garantisinin kapsamadığı durumları anlatıyoruz. Son bölümde kendi izlemenizi nasıl kuracağınızı adım adım bulacaksınız.

Uptime garantisi nedir?

Uptime, bir hizmetin çalışır ve erişilebilir olduğu sürenin toplam süreye oranıdır. Uptime garantisi ise bu oranın bir hizmet seviyesi sözleşmesinde (SLA) yazılı hedefe dönüşmüş hâlidir: sağlayıcı "bu dönemde hizmetiniz en az şu oranda erişilebilir olacak" der ve hedef tutmazsa ne yapacağını belirtir. Google'ın site güvenilirliği mühendisliği (SRE) kitabındaki Embracing Risk bölümü de erişilebilirliği aynı şekilde, çalışma süresinin çalışma ve kesinti sürelerinin toplamına oranı olarak tanımlar.

Uptime garantisi bir sigorta değildir. Kesinti olduğunda kaybettiğiniz satışları değil, çoğunlukla ödediğiniz hizmet bedelinin bir kısmını hizmet kredisi olarak geri verir. Bu yüzden gerçek değeri, sağlayıcının kesintiyi önlemek için kurduğu altyapı ve kesinti sırasında ne kadar hızlı müdahale ettiğidir.

Uptime garantisi %99,9 ile %99,99 arasındaki fark ne?

Yüzdeleri dakikaya çevirmek basit bir hesaptır: 30 günlük bir ay 43.200 dakika, 365 günlük bir yıl 525.600 dakikadır. İzin verilen kesinti, bu sürenin garanti dışında kalan kısmıdır. Örneğin %99,9 için ayda 43.200 × 0,001 = 43,2 dakika eder.

Her ek "dokuz", izin verilen kesintiyi on kat azaltır. SRE kitabı da %99,99 hedefinin yılda en fazla 52,56 dakika kesintiye izin verdiğini aynı hesapla gösterir. Tablo şunu da söyler: aylık %99,9, tek seferde 43 dakikalık bir kesintiyi garanti ihlali saymaz. Bir e-ticaret sitesi için bu süre önemli olabilir; tanıtım sitesi için genellikle kabul edilebilir. Hangi oranın size yettiğine işinizin kesintiye ne kadar dayanabileceğine göre karar verin.

Uptime garantisinde nelere bakmalısınız?

İki sağlayıcı aynı yüzdeyi yazabilir ama çok farklı şeyler taahhüt ediyor olabilir. Sözleşmede şu maddeleri arayın:

• Ölçüm dönemi: Oran aylık mı, yıllık mı hesaplanıyor? Yıllık hesapta tek ayda yaşanan uzun bir kesinti yıl ortalamasında kaybolabilir.
• Planlı bakım: Önceden duyurulan bakım süreleri hesaba katılıyor mu? SRE kitabı da planlı bakımı plansız kesintiden ayrı saymanın yaygın bir yaklaşım olduğunu anlatır. Bakımın ne kadar önceden ve hangi kanaldan duyurulduğunu öğrenin.
• Neyin ölçüldüğü: Sunucunun ağdan yanıt vermesi mi, web sunucusunun sayfa döndürmesi mi, e-posta servisinin çalışması mı? Sunucu açıkken siteniz hata veriyorsa bu kesinti sayılmayabilir.
• Ölçümü kimin yaptığı: Sağlayıcının kendi izleme sistemi mi, bağımsız bir servis mi? Kendi kayıtlarınızı tutmanız bu yüzden önemlidir.
• İhlalde ne olacağı: Hizmet kredisi oranı, nasıl ve ne kadar sürede talep edileceği, üst sınırı.
• İstisnalar: Müşteri kaynaklı hatalar, saldırılar, üçüncü taraf servisler ve mücbir sebep gibi hariç tutulan durumlar.

Uptime garantisi neleri kapsamaz?

Garanti, sağlayıcının altyapısını kapsar. Sitenizin erişilemez olmasının pek çok nedeni ise bu altyapının dışında kalır:

• Uygulama hataları: Bozuk bir eklenti, tema güncellemesi veya kod hatası sunucu çalışırken sitenizi kapatabilir.
• Alan adı ve DNS: Yenilemesi kaçırılan bir alan adı veya hatalı bir DNS kaydı, sunucu sağlam olsa bile ziyaretçiyi siteye ulaştırmaz. Süresi dolan alan adı yazımız bu riski ayrıntılı anlatıyor.
• Kaynak sınırları: Paketinizin CPU, RAM veya disk sınırına ulaşırsanız site yavaşlar ya da hata verir. Sunucu kaynak kullanımını izleme rehberimiz bu sınırları takip etmenize yardım eder.
• Veri kaybı: Yüksek uptime, verinizin korunduğu anlamına gelmez. Kendi yedekleme planınız olmalıdır; web sitesi yedekleme yazımız iyi bir başlangıç noktasıdır.

Çok yüksek erişilebilirlik gereken projelerde paylaşımlı hosting yerine kaynakları size ayrılmış bir sunucu düşünmek gerekebilir. Farkları paylaşımlı hosting, VPS ve dedicated sunucu karşılaştırmamızda bulabilirsiniz.

Kendi uptime izlemenizi nasıl kurarsınız?

Sağlayıcının raporu tek kaynağınız olmamalı. Basit bir dış izleme birkaç dakikada kurulur:

1. Bir izleme servisi seçin. Sitenizi farklı bir ağdan belirli aralıklarla kontrol eden bir uptime izleme servisi kullanın; izleme sunucunuzun içinden yapılırsa sunucu kapandığında izleme de durur.
2. Doğru adresi izleyin. Yalnızca ana sayfayı değil, sepet, iletişim formu veya müşteri girişi gibi kritik sayfaları da ekleyin.
3. Yanıt kodunu ve içeriği kontrol edin. Sayfanın 200 durum kodu döndürmesini ve sayfada her zaman bulunan bir kelimeyi kontrol edin. Böylece boş veya hata sayfası da kesinti olarak yakalanır.
4. Bildirim kanallarını ayarlayın. Uyarı e-posta ile geliyorsa e-postanız aynı sunucuda olmasın; ikinci bir kanal ekleyin.
5. Kesintileri kaydedin. Başlangıç ve bitiş saatini, etkilenen sayfaları not alın. Hizmet kredisi talep ederken bu kayıt elinizdeki kanıttır.
6. Kesintiyi hemen bildirin. İzleme bir sorun gösterdiğinde sağlayıcınıza zaman, adres ve hata ayrıntısıyla ulaşın. ÇAP Hosting müşterileri için destek talebi oluşturma rehberi adımları gösteriyor.

Sağlayıcıya sormanız gereken 6 soru

1. Uptime oranı aylık mı, yıllık mı hesaplanıyor?
2. Planlı bakım hesaba katılıyor mu, ne kadar önceden duyuruluyor?
3. Ölçülen şey ağ erişimi mi, web hizmeti mi, e-posta mı?
4. Garanti tutmazsa hizmet kredisi nasıl ve ne kadar sürede talep ediliyor?
5. Hangi durumlar garanti dışında tutuluyor?
6. Kesinti sırasında size hangi kanaldan ve ne sıklıkla bilgi veriliyor?

Özet

Uptime garantisi, sağlayıcının erişilebilirlik hedefini ve hedef tutmazsa ne yapacağını gösterir. %99,9 aylık yaklaşık 43 dakika, %99,99 aylık yaklaşık 4 dakika kesinti demektir; ama asıl fark ölçüm yöntemi, planlı bakım ve istisnalardadır. Sözleşmeyi bu gözle okuyun, kendi izlemenizi kurun ve uygulama, alan adı ve yedek tarafını garantinin dışında kendiniz yönetin.

Sık Sorulan Sorular